خانه / شاخه ها / اقتصاد و فرهنگ / مصرف فرهنگی و رسانه‌ای نسل‌های ایرانی

مصرف فرهنگی و رسانه‌ای نسل‌های ایرانی

نگاهی به جامعه غربی نشان می‌دهد که مصرف فرهنگی و رسانه‌ای مکتوب بیش از مصرف فرهنگی شفاهی است. این مساله علت‌های زیادی دارد. تمدن و هویت اجتماعی و فرهنگی غرب و اروپا برگرفته از چاپ و سنت فرهنگ مکتوب و ارتباطات کتبی است. چاپ، کتاب و مطبوعات پایه‌های تمدنی غرب را تشکیل می‌دهند. در واقع زمانی که چاپ اختراع شد، نوشتن و مطالعه کتاب و مطبوعات در جامعه اشاعه پیدا کرد و غرب توانست انقلاب و پیشرفت‌های علمی، اجتماعی، سیاسی و صنعتی خود را شکل دهد. سنت فرهنگی مکتوب (خواندن و نوشتن) و مصرف فرهنگی مکتوب با توسعه سواد در میان مردم و نسل‌های مختلف عمومیت پیدا کرد و ظهور رسانه‌های دیگر (سینما، رادیو، تلویزیون و…) آن را از بین نبرد.

اما نگاهی به جامعه ایرانی نشان می‌دهد که در طول تاریخ تمدن و هویت فرهنگی و اجتماعی ایران مبتنی بر سنت فرهنگ شفاهی و ارتباطات شفاهی (شنیدن و گفتن) بوده است. تا جایی که هنوز هم در جامعه ایرانی اعتبار شنیده‌ها و اطلاعات ردوبدل شده در ارتباطات میان فردی بین افراد در جامعه بیشتر از ارتباطات مکتوب و مطالعه منابع اطلاعاتی است. در جامعه ایرانی خیلی از افراد هنگام ابراز نظر در زمینه‌های مختلف می‌گویند که «شنیده‌ام» و بسیار کم می‌گویند که «خوانده‌ام.» ورود چاپ، ورود و ظهور کتاب و روزنامه‌ها و شکل‌گیری نهادهای‌ مدرن آموزشی نیز نتوانست بر این جنبه فرهنگی عام یعنی سنت فرهنگ شفاهی غلبه کند. بنابراین سنت فرهنگی مکتوب (خواندن، نوشتن) و به تبع آن مصرف فرهنگی مکتوب عمومیت پیدا نکرد و ورود رسانه‌های نوین مانند سینما، رادیو و تلویزیون به ایران به علت اینکه در این رسانه‌ها نیز ارتباط شفاهی (صوت و تصویر) غلبه داشت، زمینه عمومیت یافتن فرهنگ مصرفی مکتوب را در میان نسل‌های مختلف از بین برد. در این مقاله بر مبنای دسته‌بندی استرواس و هاو، نسل‌های ایرانی و نوع رسانه حاکم بر دوره آنها را دسته‌بندی کرده‌ایم تا نشان دهیم به علت غلبه فرهنگ شفاهی و بعدها ورود رسانه‌های شفاهی، سنت فرهنگی مکتوب در ایران جا نیفتاده است.

بحث و نتیجه‌گیری

یکی از شاخص‌های توسعه در هر جامعه میزان توسعه مصرف فرهنگی مکتوب شامل مطالعه کتاب، روزنامه‌ها و مجله و نظایر آن است. رسانه‌های مکتوب، مخاطبان را پرسشگر، تعقلی و خردگرا بار می‌آورد اما رسانه‌های شفاهی افراد را پذیرا و احساسی بار می‌آورد. ظهور و توسعه سریع رسانه‌های شفاهی در میان مردم نیز عاملی مزاحم برای شکل‌گیری فرهنگ مکتوب شد و گوی سبقت را از رسانه‌ها ربود.

 منصور ساعی (عضو گروه جوانان و مناسبات نسلی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهادانشگاهی و دکترای علوم ارتباطات)

منبع: روزنامه شرق، چهارشنبه ۷ تیر ۱۳۹۱

درباره ی admin

همچنین ببینید

خانواده و مصرف کالاهای فرهنگی جدید

مقدمه دفتر مطالعات و تحقیقات زنان با پژوهش بر تاثیر مصرف کالاها ی فرهنگی جدید ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *