خانه / شاخه ها / اقتصاد و فرهنگ / تاثیر کالاهای فرهنگی جدید بر خانواده

تاثیر کالاهای فرهنگی جدید بر خانواده

اینک در عصر ارتباطات ، کالاهای فرهنگی چون ماهواره ، اینترنت ، بازیهای رایانه ای و رادیو و تلویزیون ، نهاد خانواده را تحت تاثیر قرار داده اند . کالاهای فرهنگی ضمن داشتن محاسن و مزایای فراوان آموزشی ، هنری ، تفریحی و مهارت افزایی ، برخی معضلات اجتماعی را نیز به دنبال دارند . در این برنامه به تاثیر کالاهای فرهنگی بر نهاد خانواده می پردازیم .

دنیای امروز ، خانواده با تحولات بزرگی روبروست . کاهش تعداد فرزندان ، تغییر نقش زنان و شوهران در خانواده و جامعه و نیز عوامل اجتماعی دیگر ، ساختار خانواده را متحول کرده است . بدیهی است کالاهای فرهنگی در این تحول ، نقش اساسی دارند . تولیدات فرهنگی رادیو و تلویزیون ، فیلمهای سینمایی و شبکه های ماهواره ای ، می توانند درزمینه تربیت فرزندان و مسائل مربوط به خانواده موثر واقع شوند . لازم به ذکر است که خانواده مهمترین نقش را در تربیت فرزندان به عهده دارد . درواقع باورها و اعتقادات دینی و جامعه پذیری ، ابتدا در درون خانواده شکل می گیرد . براساس تحقیقی که در سال ۲۰۰۵ توسط انجمن خانواده کیسر ( Family Foundation kaiser ) در آمریکا انجام شده است ، نوجوانان ۸ تا ۱۸ ساله بطور متوسط روزانه ۵/۶ ساعت مورد هجوم رسانه ها قرار می گیرند که در این میان ، تلویزیون بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است . در حال حاضر ، تلویزیون به عنوان رسانه ای دیداری ، به مثابه یکی از اعضای خانواده محسوب می شود . تلویزیون علاوه بر گسترش پوشش تصویری خود و افزایش مخاطبان ، از روشهای ظریف و روانشناسانه برای نفوذ بر افکار عمومی استفاده می کند . این جعبه جادویی می تواند با اطلاع رسانی درست ، زمینه توسعه فرهنگی را در جامعه فراهم کند . همچنین رادیو و تلویزیون ، نقش مهمی در فرایند اجتماعی شدن افراد و شکوفا شدن استعداهای نوجوانان و جوانان دارند . یطور مسلم ، سوء استفاده از کالاهای فرهنگی و انحراف از مسیر اصلی ، سبب نابودی استعدادها و کاهش خلاقیت ها در جامعه می شود . مری وین ( Winn Mary ) ، نویسنده غربی بر این باور است که : " رسانه های جدید بچه ها را وابسته تر بار آورده اند و نیاز آنان به کشف استعدادهای خود و دستیابی به خود اتکایی را در آنها کاهش می دهد ."
امروزه برنامه های رادیویی و تلویزیونی می توانند تغییراتی را از نظر فرهنگی و اجتماعی در خانواده ها ایجاد کنند . خانم دکتر شریفی ، عضو پژوهشگاه خانواده در ایران می گوید : " در گذشته خانواده ها به معنای واقعی زیر یک سقف زندگی می کردند . اما هم اکنون هر یک از اعضای خانواده اتاقی مخصوص به خود دارد . ظهور پدیده هایی مثل تلویزیون یکی از دلایل از هم گسیختگی بنیان خانواده است . تلویزیون نه فقط فرهنگ ، ارزشها و هنجارهای خانواده را تحت تاثیر قرار می دهد ، بلکه حتی سبک نشست و برخاست افراد خانواده نیز از فیلم های تلویزیونی تاثیر می گیرد . یکی از آثار منفی سرگرمی با تلویزیون ، این است که ارتباطات عاطفی و کلامی بین پدر و مادر و فرزندان را کاهش می دهد . این پدیده در شهرهای بزرگ بیشتر به چشم می خورد . "درحال حاضر از پیامدهای منفی رسانه ها ، افزایش خشونت در میان نسل جوان است . مطالعات انجام شده نشان می دهد که رسانه های جمعی نقش زیادی در ترویج خشونت دارند . نمایش فیلم های خشن و جنایی ، روحیه خشونت ، تندخویی و ارتکاب جرم را به مخاطبان خود القاء می کند و موجب بروز رفتارهای ناهنجار می شود . مشاهده فیلم های خشن توسط کودکان و نوجوانان ، آرامش خانواده را مختل می کند . جامعه شناسان معتقدند که کودکانی که پرخاشگری والدین نسبت به یکدیگر و یا خشونت را از طریق فیلم های تلویزیونی می بینند ، رفتارهای پرخاشگرانه بیشتری دارند . رسانه های دیداری و شنیداری با انعکاس برخی رویدادهای خشن و جنایی ، درواقع وقوع جرم را امری عادی و طبیعی نشان می دهند و از این طریق قبح رفتارهای مجرمانه را در جامعه از بین می برند . وقوع حوادث خشونت بار در آمریکا ، همچون حادثه تلخ کلمباین نشان می دهد که چگونه نوجوان یک مدرسه دبیرستانی ، خود را در جایگاه مجازی یک بازیگر اکشن تلویزیونی تصور می کند . او با این توهم ، همانگونه که در فیلم مشاهده کرده ، ده ها نوجوان را به رگبار گلوله می بندد . خانواده رکن اصلی جامعه ای سالم ، پویا و متعادل است . در عصر حاضر ، بیش از هر زمان دیگر ، خانواده درمعرض هجوم عوامل متعدد فرهنگی ، اجتماعی و سیاسی قرار گرفته است . توسعه وسایل ارتباط جمعی ، موجب تغییرات فرهنگی و ارزشی در سطح جوامع شده است . یکی از پیامدهای منفی این مساله ، کمرنگ شدن ارزشهای خانوادگی و گسستگی نهاد خانواده است . ازدیاد طلاق در جوامع امروزی ، از نشانه های این گسستگی است که به دنبال خود مسائلی چون فقر ، بزهکاری ، افزایش فرزندان بی سرپرست را به همراه دارد . از نگاه صاحب نظران ، کالاهای فرهنگی رسانه های غربی یکی از عوامل تشدید کننده بحران در خانواده هستند . مجله انگلیسی اکونومیست در اوت ۱۹۹۴ آورده است که یکی از راههای یکسان سازی فرهنگی را که غرب در پی آن است ، برداشتن مرزهای اخلاقی در خانواده می داند . دکتر شفیعی سروستانی ، استاد دانشگاه از ایران در کتاب « جریان شناسی دفاع از حقوق زنان » به یکسان سازی فرهنگی غرب اشاره کرده است . او در این رابطه ، با بررسی برنامه رادیوهای آمریکا ، فرانسه ، کلن ، به این نتیجه رسیده است که این رسانه ها با پخش برنامه های خود در کشورهای مختلف ، موجبات تزلزل روابط خانوادگی را فراهم می آورند .
از سوی دیگر ، فیلمهای غیراخلاقی ، روابط عاطفی و جنسی بین زن و مرد را در خارج از چارچوب ازدواج و خانواده ، عادی نشان می دهند . گروه تحقیقاتی مدیا اسکوپ (
Scope Media )طی پژوهشی که درباره افراد مبتلا به بی بند و باریهای اخلاقی انجام داده ، به این نتیجه رسیده که فیلمهای سینمایی و تلویزیونی ، بی بند و باری اخلاقی را برای آنان امری طبیعی جلوه داده است . عدم اعتماد زوجین به یکدیگر و کاهش ازدواج ، از دیگر تاثیرات زیانبار تولیدات رسانه های غربی است . روبرت جانسون ، نویسنده غربی می نویسد : " از دیگر پیامدهای مشاهده فیلمهای مبتذل آن است که تصویری مخدوش از مرد به دختران ارائه می کند . تصویری به شدت ستمگرانه و سلطه جویانه ، که زن را صرفاً به مثابه ابزار می شمارد . این تصویر افزون بر آنکه می تواند در عدم تمایل دختران به ازدواج موثر باشد ، بر کاهش اعتماد میان همسران نیز اثرگذار است . "خانم شارون ام کای ، استاد دانشگاه آمریکا ، پخش فیلم های ماهواره ای را که در آن ارزش های اخلاقی خانوادگی به تمسخر گرفته می شود ، در راستای ترویج فرهنگ لیبرالیسم غربی می داند . دکتر محمد صادق همایون ، استاد دانشگاه از ایران ، درباره فیلمهای ماهواره که برای کشورهای درحال توسعه ، با ذائقه غربی تهیه شده است ، می گوید : " فیلم های غربی بیانگر الگوی خانواده غربی است . هدف آنها القاء فرهنگ غربی و از بین بردن ارزشهای اخلاقی چون حیا و غیرت در میان زنان و مردان است . این فیلم ها حساسیت و غیرت زنان و مردان را درمورد یکدیگر کاهش می دهند و در صدد تثبیت روابط موازی در بیرون از خانواده هستند . این فیلم ها می تواند موجب طلاق و جدایی زنان و شوهران و نهایتاً فروپاشی خانواده شود . "
کارشناسان دینی ، تحکیم پیوندهای عاطفی میان اعضای خانواده را راهی برای جلوگیری از تاثیرات منفی وسائل ارتباط جمعی بر محیط خانواده ، می دانند . به نظر آنها ، پیوند عاطفی که یکی از عوامل انسجام خانواده است ، در اثر استمرار فضای گفتگو و تبادل نظر میان اعضای خانواده شکل می گیرد . علاوه بر این ، برای صیانت خانواده از آسیبهای مختلف ، باید تدابیر لازم را برای حفظ فرهنگ و ارزشهای خانواده بکار برد . قرآن کریم درمورد خطر اشاعه زشتی ها در جامعه هشدار می دهد و می فرماید : " کسانی که دوست دارند زشتی ها در میان مردم با ایمان شیوع یابد ، عذاب دردناکی برای آنها در دنیا و آخرت است … " ( سوره نور آیه ۱۹ )

درباره ی admin

همچنین ببینید

مدیریت فرهنگی

آسیب شناسی تولید،توزیع و مصرف آثار مکتوب با نگاه به اقتصاد فرهنگ

اقتصاد فرهنگ، مسأله تأمین کالاهای فرهنگی، توزیع آنها و دخالت یا عدم دخالت دولت در ...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *